Indexfonds: beleggen zonder gedoe en toch meedoen met de markt

Een indexfonds is misschien wel een van de toegankelijkste manieren om te beleggen, ook als je er nog nooit eerder mee te maken hebt gehad. Je hoeft geen beleggingsexpert te zijn, geen uren te steken in het analyseren van aandelen en ook geen grote bedragen achter de hand te hebben. Met een passief fonds dat een index volgt, doe je automatisch mee met de koersontwikkeling van honderden of zelfs duizenden bedrijven tegelijk. Dat klinkt ingewikkelder dan het is.

Wat een indexfonds precies doet

Een index is een lijst van bedrijven die samen een bepaalde markt vertegenwoordigen. De bekendste voorbeelden zijn de AEX in Nederland, de S&P 500 in Amerika en de FTSE World index die bedrijven van over de hele wereld omvat. Een passief beleggingsfonds dat zo’n index volgt, koopt gewoon dezelfde aandelen in dezelfde verhouding als die index. Er zit geen fondsmanager achter die actief kiest welke aandelen goed of slecht zullen presteren. Het fonds volgt de index gewoon, elke dag opnieuw. Doordat er geen team van analisten nodig is, zijn de kosten van zo’n fonds veel lager dan bij actief beheerde fondsen. Die lage kosten zijn een van de grootste voordelen voor beleggers, want kosten vreten op de lange termijn flink aan je rendement.

Waarom zoveel beleggers kiezen voor deze aanpak

Onderzoek laat keer op keer zien dat de meeste actief beheerde fondsen er niet in slagen om beter te presteren dan de markt zelf, zeker niet als je de kosten meetelt. Een breed gespreide tracker die de wereldmarkt volgt, heeft historisch gezien een sterk gemiddeld rendement opgeleverd. Dat rendement is niet gegarandeerd, want beleggen brengt altijd risico met zich mee. Maar door te spreiden over honderden bedrijven in verschillende landen en sectoren, verklein je het risico dat één slecht presterende onderneming je hele portefeuille omlaag haalt. Veel beginnende beleggers starten met een maandelijkse inleg in zo’n fonds via hun beleggingsrekening. Je koopt dan steeds een klein stukje van de wereldeconomie, ongeacht of de markt op dat moment hoog of laag staat.

Het verschil tussen een gewone tracker en een hedged variant

Wie belegt in een wereldwijd gespreide aandelentracker, belegt automatisch ook in vreemde valuta. Een fonds dat vooral Amerikaanse bedrijven omvat, handelt grotendeels in dollars. Als de dollar daalt ten opzichte van de euro, dan daalt ook de waarde van je belegging in euros, zelfs als de aandelen zelf stijgen. Om dat valutarisico te beperken, bestaat er een zogenaamde hedged variant. Bij zo’n valutagedekt fonds worden de wisselkoersschommelingen afgedekt, waardoor je als Europese belegger minder last hebt van bewegingen op de valutamarkt. Een voorbeeld hiervan is een wereldwijd gespreide tracker die belegt in ontwikkelde markten en waarbij het valutarisico ten opzichte van de euro wordt afgedekt. Het afdekken van valutarisico kost wel iets extra, maar biedt meer stabiliteit voor wie gevoelig is voor wisselkoersschommelingen.

Duurzaamheid en screened varianten

Steeds meer beleggers willen niet alleen rendement, maar ook rekening houden met hoe hun geld wordt ingezet. Daarom bieden veel aanbieders tegenwoordig een screened versie van hun fonds aan. Bij zo’n gefilterd fonds worden bepaalde bedrijven uitgesloten, bijvoorbeeld producenten van tabak, wapens of fossiele brandstoffen. De onderliggende index bevat dan alleen bedrijven die aan bepaalde criteria voldoen. De manier waarop zo’n selectie werkt, verschilt per fonds en per aanbieder. Het is daarom verstandig om de voorwaarden goed te lezen voordat je instapt. Wat vaststaat is dat duurzame indexfondsen sterk in populariteit zijn gestegen, en dat de keuze voor beleggers de afgelopen jaren flink is uitgebreid.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen een indexfonds en een ETF?
Een indexfonds en een ETF volgen allebei een index, maar er zit een verschil in hoe je ze koopt. Een ETF wordt de hele dag verhandeld op de beurs, net als een gewoon aandeel. Een indexfonds koop je meestal rechtstreeks bij een fondshuis of via een beleggingsrekening, tegen de koers aan het einde van de dag. Voor langetermijnbeleggers maakt dit verschil in de praktijk weinig uit.

Hoeveel geld heb je nodig om te beginnen?
Om te beginnen met beleggen in een passief fonds heb je vaak al een klein bedrag nodig. Bij veel aanbieders kun je al instappen met tien of twintig euro per maand. Er is geen minimum dat je op slot zet: je kunt vrijwel altijd opnemen wanneer je wilt, al kunnen er kosten of fiscale gevolgen aan zitten.

Is beleggen in een passief fonds veilig?
Beleggen in een passief gespreid fonds is nooit volledig zonder risico. De waarde van je belegging kan dalen, ook fors, als de markt daalt. Wie bereid is om langere tijd te wachten, heeft historisch gezien meer kans gehad om verlies te herstellen. Hoe langer de beleggingshorizon, hoe kleiner de kans op een negatief eindresultaat, al biedt ook dat geen garantie.

Wat betekent een lage kostenratio bij een beleggingsfonds?
De kostenratio, ook wel TER genoemd, geeft aan welk percentage van je belegd vermogen jaarlijks aan kosten wordt ingehouden. Een lage TER van bijvoorbeeld 0,20 procent betekent dat je per jaar twintig euro betaalt per tienduizend euro belegd vermogen. Die kosten worden automatisch verrekend en zie je niet als aparte afschrijving. Over tientallen jaren maakt het groot verschil of je een hoge of lage kostenratio betaalt.