Schenken op papier: zo werkt het en dit zijn de voor- en nadelen

Bij schenken op papier beloof je iemand een bedrag, maar maak je dat geld nog niet over. In plaats daarvan ontstaat een schuld aan de ontvanger. Wil je dat die schuld bij je overlijden van de erfenis afgaat? Dan moet je de schenking door een notaris laten vastleggen en jaarlijks minimaal 6% rente betalen aan de ontvanger.

Deze vorm van schenken kan passen als je vermogen bijvoorbeeld in je huis zit en je het geld nog niet kunt missen. De ontvanger krijgt dan een vordering op jou: het recht om het afgesproken bedrag later te ontvangen.

Hoe werkt schenken op papier?

Bij een papieren schenking spreek je af welk bedrag je schenkt en wanneer de ontvanger het kan opeisen. In een notariële akte heet dit vaak een schuldigerkenning uit vrijgevigheid. Je erkent daarmee dat je het bedrag aan de ontvanger schuldig bent.

Het geld blijft voorlopig bij jou. Je kunt afspreken dat de schuld bij je overlijden wordt uitbetaald, maar ook dat dit eerder gebeurt. De afspraken over betaling en eventuele andere voorwaarden staan in de akte.

De schenking vindt al plaats wanneer je de schuld aangaat. Daarom kan de ontvanger op dat moment al schenkbelasting verschuldigd zijn, ook al ontvangt die het geld pas later.

De jaarlijkse rente bij een papieren schenking

Wil je de schuld bij overlijden in mindering brengen op de erfenis, dan moet je elk jaar daadwerkelijk minimaal 6% rente betalen over het schuldig erkende bedrag. Het is niet genoeg om de rente alleen op papier bij de schuld op te tellen. Maak de rente over en bewaar de betaalbewijzen.

Een voorbeeld: je schenkt € 100.000 op papier. Zolang je dit hele bedrag schuldig blijft, betaal je minimaal € 6.000 rente per jaar. Heb je een deel van de schuld afgelost, dan bereken je de rente over het bedrag dat nog openstaat.

Doe je meerdere jaren een papieren schenking en los je niet af, dan lopen zowel de schuld als de jaarlijkse rentebetalingen op. Je moet die rente dus uit je beschikbare geld kunnen blijven betalen.

Wat betekent de schenking voor schenkbelasting en erfbelasting?

Voor de schenkbelasting telt ook een schenking op papier mee. Of de ontvanger belasting betaalt, hangt onder meer af van het bedrag, de relatie tussen schenker en ontvanger en de vrijstelling die van toepassing is. Is de schenking hoger dan de vrijstelling, dan kan schenkbelasting verschuldigd zijn over het deel daarboven.

Ook andere schenkingen van dezelfde schenker aan dezelfde ontvanger in hetzelfde jaar kunnen meetellen. Een papieren schenking is dus niet automatisch belastingvrij.

Bij overlijden kan de schuld de erfenis verkleinen. Daardoor kan de ontvanger of een andere erfgenaam minder erfbelasting betalen. Dat voordeel geldt alleen als aan de voorwaarden is voldaan, waaronder de notariële vastlegging en de daadwerkelijke jaarlijkse rentebetaling. Voldoe je daar niet aan, dan kan alsnog erfbelasting verschuldigd zijn over het geschonken bedrag.

De gevolgen voor inkomstenbelasting en toeslagen

Een papieren schenking kan gevolgen hebben voor de aangifte inkomstenbelasting van zowel de schenker als de ontvanger. De schenker heeft een schuld en de ontvanger een vordering. Die kunnen meetellen bij het vermogen in box 3. Bij schulden gelden daarbij fiscale regels, waaronder een drempel. Het effect hangt af van de rest van je vermogen en je persoonlijke situatie.

Voor de ontvanger kan de vordering ook meetellen als vermogen voor toeslagen. Daardoor kan een toeslag lager worden of vervallen, terwijl het geschonken bedrag nog niet op de bankrekening staat.

De voordelen en nadelen op een rij

Het grootste voordeel van schenken op papier is dat je vermogen kunt schenken zonder het bedrag direct uit te betalen. Dat kan prettig zijn als je geld vastzit in je woning of als je het zelf nog nodig hebt. Als je aan de voorwaarden voldoet, kan de schuld later de erfenis verkleinen.

Er staan ook kosten en verplichtingen tegenover:

• Je betaalt jaarlijks minimaal 6% rente als je de schuld bij overlijden van de erfenis wilt aftrekken.
• Voor de notariële akte betaal je kosten. Bij nieuwe schenkingen kunnen opnieuw notariskosten ontstaan.
• De ontvanger kan al schenkbelasting moeten betalen voordat het bedrag wordt uitbetaald.
• De vordering kan gevolgen hebben voor de inkomstenbelasting en toeslagen van de ontvanger.
• Een fout in de vastlegging of rentebetaling kan het beoogde voordeel voor de erfbelasting in gevaar brengen.

Een papieren schenking is daardoor minder aantrekkelijk als je weinig geld beschikbaar hebt voor rente, of als de ontvanger juist meteen geld nodig heeft.

Zo regel je een papieren schenking

1. Bepaal aan wie je wilt schenken en welk bedrag je schuldig wilt blijven.
2. Maak afspraken over het moment waarop de ontvanger het bedrag kan opeisen en over eventuele andere voorwaarden.
3. Laat de schenking bij de notaris vastleggen als je wilt dat de schuld onder de fiscale voorwaarden van de erfenis kan afgaan.
4. Betaal jaarlijks minimaal 6% rente en bewaar de overboekingen als bewijs.
5. Verwerk de schenking in de aangiften en bepaal of de ontvanger aangifte schenkbelasting moet doen.

Ben je van plan de schenking al tijdens je leven uit te betalen, bijvoorbeeld na verkoop van je huis, dan hoeft de vastlegging volgens de Belastingdienst niet bij de notaris te gebeuren.

Veelgestelde vragen over schenken op papier

Is er een maximum voor een papieren schenking?
Er is geen vast maximumbedrag dat je op papier mag schenken. De hoogte bepaalt wel mede of de ontvanger schenkbelasting moet betalen. Een hoger bedrag betekent ook een hogere jaarlijkse rente als je de schuld bij overlijden wilt aftrekken.

Moet de ontvanger aangifte schenkbelasting doen?
Dat hangt af van de hoogte van de schenking en van wie die ontvangt. Ook als de ontvanger het geld nog niet heeft gekregen, kan aangifte nodig zijn. Voor bepaalde vrijstellingen moet de ontvanger eveneens aangifte doen om de vrijstelling aan te vragen.

Heeft schenken op papier nog zin?
Dat kan, vooral als je vermogen wilt overdragen maar het geld nog niet kunt missen. Het mogelijke belastingvoordeel moet wel opwegen tegen de rente, notariskosten en eventuele gevolgen voor de ontvanger.

Moet je voor iedere schenking een nieuwe akte laten maken?
Een latere schenking is een nieuwe afspraak. Wil je ook die schuld bij overlijden onder de fiscale voorwaarden kunnen aftrekken, dan moet ook die schenking notarieel zijn vastgelegd.

Maak vooraf een overzicht van het bedrag dat je wilt schenken en de rente die je jaarlijks kunt betalen. Zo zie je of de papieren schenking niet alleen op papier, maar ook in je maandelijkse financiën past.